Jaribio la Argentina Kuruhusu Kampuni Zinazoendeshwa na AI Pekee Lashindikana; Binadamu Bado Wanahitajika Kuongoza AI.

Dondoo Muhimu Za Makala Hii

• Rais wa Argentina Javier Milei alipendekeza mswada wa kuruhusu kampuni zinazoendeshwa na AI peke yake bila wafanyakazi wala mkurugenzi wa binadamu
• Jaribio hilo lishindwa kwa sababu moja kubwa: uwajibikaji wa kisheria, si uwezo wa teknolojia
• AI haiwezi kusimama mahakamani, kusaini nyaraka za kisheria, wala kubeba dhamana pale kampuni inapofanya kosa
• Toleo la mwisho la mswada linahitaji msimamizi wa binadamu kusimamia shughuli zote za kampuni
• Kampuni bado zitabeba wajibu kamili wa kisheria kwa madhara yanayosababishwa na AI hata kama AI ndiyo ilifanya uamuzi
• OpenAI na Sur Energy wametangaza uwekezaji wa hadi dola bilioni 25 kwenye data center Argentina
• Wataalam wanasema AI ni mshauri mwenye nguvu, si mkurugenzi, na bado inahitaji binadamu anayebeba dhamana ya mwisho

AI Inaweza Kuendesha Kampuni?

Kadri matumizi ya Artificial Intelligence (AI) yanavyozidi kuongezeka duniani, swali moja linaanza kuulizwa mara nyingi: Je, kampuni inaweza kuendeshwa na AI pekee bila kuwa na viongozi wa kibinadamu? Argentina ilitaka kupata jibu la swali hilo kupitia mpango uliolenga kurahisisha namna kampuni zinavyoanzishwa na kuendeshwa. Wazo lilikuwa kutumia AI kufanya kazi nyingi za kiutawala na hata kusaidia kufanya baadhi ya maamuzi ya biashara. Lakini kabla mfumo huo haujaanza kutumika kikamilifu, changamoto kubwa za kisheria na kiutawala zilijitokeza.

Tatizo Halikuwa Uwezo wa AI. Lilikuwa Uwajibikaji

Rais Javier Milei aliandika makala kwenye gazeti la Financial Times mwezi uliopita akitangaza kwamba Argentina inataka kuunda aina mpya ya kampuni, inayoendeshwa na mawakala wa AI peke yake, bila wafanyakazi wala mkurugenzi wa binadamu. Argentina ingekuwa nchi ya kwanza duniani. “Tuko wazi kwa biashara,” Milei alisema kwa ujasiri mkubwa.

Lakini tatizo kubwa halikuwa la kiufundi. Lilikuwa la kisheria. Sheria nyingi duniani zinamtambua binadamu au taasisi yenye wawakilishi wa kibinadamu kuwa ndiye anayewajibika kwa maamuzi ya kampuni. Kama kampuni itafanya udanganyifu, kukiuka sheria, au kusababisha hasara kwa wateja, swali huwa moja: ni nani atakayewajibika? AI haiwezi kufikishwa mahakamani. Haiwezi kusaini nyaraka za kisheria kwa niaba yake. Haiwezi kufungwa gerezani. Haiwezi kubeba wajibu wa kisheria kwa makosa inayofanya. Ndiyo maana wataalamu walisisitiza wazi bila kupiga mstari: hata kama AI inaweza kusaidia kufanya maamuzi, lazima kuwe na binadamu anayebeba jukumu la mwisho.

AI Inaweza Kufanya Mengi. Haiwezi Kubeba Wajibu

Hii si kusema AI haina uwezo. Uwezo wake ni wa kweli na unakua kila siku. Leo hii AI tayari inatumika katika biashara nyingi duniani. Inachambua taarifa kwa haraka ambayo binadamu angehitaji miaka kuifanya. Inaandaa ripoti. Inatabiri mwenendo wa soko. Inasimamia huduma kwa wateja kwa wakati halisi. Inasaidia kufanya maamuzi ya kifedha kwa usahihi wa ajabu.

Lakini kuna tofauti kubwa kati ya kutoa ushauri mzuri na kubeba uwajibikaji wa kisheria wa ushauri huo. Kuna tofauti kati ya kufanya hesabu sahihi na kuwajibika kama hesabu hizo zikisababisha hasara kwa mtu. Kuna tofauti kati ya kuwa mshauri mwenye nguvu na kuwa mkurugenzi anayebeba dhamana. Lawrence Cunningham wa Chuo Kikuu cha Delaware alifupisha vizuri: “Hatubadilishi ulimwengu hapa kadri ya kufikiria. Tunakubali kwamba unaweza kuendesha biashara bila idara ya rasilimali watu. Ni mwanzo wa kitu.” Mwanzo wa kitu. Si mwisho wa binadamu kazini.

Bunge Liliamua: Binadamu Lazima Abaki

Toleo la mwisho la mswada lililoidhinishwa linabatilisha sehemu kubwa ya ndoto ya Milei. Kampuni mpya ya “automated” inaweza kutumia AI kufanya maamuzi ya biashara, ndiyo. Lakini lazima iwe na msimamizi wa binadamu anayesimamia shughuli zote. Binadamu huyo si mtu wa maonyesho tu. Ni mtu anayebeba wajibu wa kisheria kwa kila kitu AI inachofanya. Na kampuni itabeba wajibu kamili wa kisheria kwa madhara yoyote yanayosababishwa na mifumo yake ya AI. Diego Duprat, profesa wa sheria na mwandishi mwenza wa mswada huo, alisema kwamba kampuni za aina hii tayari zipo kwa njia fulani, akitoa mfano wa maduka ya rejareja yasiyo na wakala wa binadamu yanayotumia AI kusimamia ununuzi. Lakini hata pale, kampuni inayomiliki duka hilo bado ina binadamu wanaobeba wajibu wa kisheria.

Kwa Nini Argentina Bado Inajaribu Licha ya Vikwazo

Swali zuri ni hili: kama wazo haliwezekani kikamilifu, kwa nini Argentina inajaribu? Jibu ni rahisi: ushindani wa kimataifa wa kuvutia wawekezaji. Argentina ina Patagonia, eneo lenye hali ya hewa ya baridi nzuri sana kwa data centers. Ana nishati ya kutosha. Ana wasomi wengi wa teknolojia. Na ana Milei ambaye yuko tayari kuunda mazingira ya kisheria wazi yanayosema ulimwengu kwamba Argentina iko tayari kwa biashara ya AI.

Matokeo tayari yanaonekana. OpenAI na Sur Energy walitangaza mpango wa data center yenye uwekezaji wa hadi dola bilioni 25 Argentina. Wakili wa biashara Maria Gisele Cano amesema amepokea maswali zaidi ya dazeni kutoka kwa wajasiriamali wa ndani na nje ya nchi kuhusu mswada huu. Hata mswada uliokataliwa kwa sehemu unabeba thamani moja muhimu: unasema wazi kwamba Argentina iko tayari kuzungumza lugha ya AI na kufanya biashara ya kizazi kipya.

Soma Pia

• AI Inasababisha Bei ya Simu na Laptop Kupanda
  https://www.teknolojia.co.tz/ai-inasababisha-bei-za-simu-na-laptop-kupanda/
• Kwa Nini Viongozi Wakubwa wa Benki Duniani Wanaanza Kuihofu AI?
  https://www.teknolojia.co.tz/kwa-nini-viongozi-wa-benki-duniani-wanaanza-kuihofu-ai/
• China Yaipiku Marekani Kwenye Mbio za Supercomputer Zenye Kasi Zaidi Duniani
  https://www.teknolojia.co.tz/china-yaipiku-marekani-supercomputer-zenye-kasi-zaidi-duniani/

Vyanzo

• Reuters – AI governance and corporate regulation
  https://www.reuters.com/
• Argentina Ministry of Justice
  https://www.argentina.gob.ar/justicia
• OECD AI Policy Observatory
  https://oecd.ai/