Dondoo Muhimu Za Makala Hii
- Meta imesakinisha kwa siri mfumo wa kutambua nyuso uitwao NameTag ndani ya app yake iliyopakuliwa mara zaidi ya milioni 50 duniani
- Mfumo huu unaundwa kwa ajili ya Miwani ya Ray-Ban na Oakley ya Meta na unaweza kutambua uso wa mtu unayemkabili mitaani bila yeye kujua
- WIRED iligundu msimbo wa NameTag tangu Januari 2026, ingawa Meta ilidai hadharani kwamba ilikuwa bado “inafikiria” suala hilo
- Wataalam wawili huru wa usalama, ikiwemo mtafiti wa Electronic Frontier Foundation, wamethibitisha kwamba mfumo uko karibu kuwa tayari kabisa
- Meta iliwahi kulazimika kulipa dola milioni 650 mwaka 2021 na dola bilioni 1.4 mwaka 2024 kwa madai ya kukusanya data za uso bila idhini
- Makundi zaidi ya 70 ya haki za binadamu duniani, ikiwemo ACLU, yameshataka Meta isimamishe mradi huu kabisa
- Modeli tatu za AI zinazoendesha NameTag tayari zimepakiwa kwenye simu za watumiaji bila wao kujua
“Ulifikiria Miwani ya Meta ilikuwa gadget ya kupendeza tu.Ulikosea.”
Jarida la uchunguzi la WIRED limetoa ripoti inayotetemsha inayoonyesha kwamba Meta imesakinisha kwa siri, update baada ya update, tangu mwanzo wa mwaka huu, mfumo kamili wa kutambua nyuso ndani ya app yake ya AI. App ile ile inayohitajika kutumia Miwani ya Ray-Ban na Oakley ya Meta. App iliyopakuliwa mara zaidi ya milioni 50. Na watu wengi hawakujua kitu chochote kuhusu kinachofichwa ndani yake.
Mfumo huu unaitwa NameTag kwa siri ndani ya Meta. Unavaa Miwani. Kamera yake inamkabili mtu. NameTag inatambua uso wake, inabadilisha uso huo kuwa data ya kibayolojia inayoitwa faceprint, inaitafuta kwenye database iliyohifadhiwa kwenye simu yako, na mara inapomtambua, inakutaarifu. Watu ambao hawajatambuliwa, nyuso zao zinakatwa, zikahifadhiwa kwenye folda inayoitwa “pending.” Zinakungoja tu.
Walikuwa Wanasema Nini, Walifanya Nini
Hapa ndipo hadithi inayozidi kuumiza inapoanzia.
Aprili 2026, zaidi ya makundi 70 ya haki za binadamu duniani, ikiwemo American Civil Liberties Union na Electronic Privacy Information Center, yalituma barua kwa Meta ikiitaka isimamishe mradi wa NameTag kabisa. Makundi hayo yalionya kwamba mfumo huo unaweza kutumika vibaya na watu wanaofuatilia wengine, wanaofanya udhalimu, na hata maafisa wa uhamiaji kutambua watu hadharani bila ridhaa yao.
Meta ilijibu kwa ujasiri mkubwa. Msemaji wao alisema wazi: “Washindani wetu wana bidhaa kama hii ya kutambua nyuso. Sisi hatuna. Kama tungezindua kitu kama hicho, tungefanya kwa makini makubwa sana.”
Huko nyuma, WIRED ilikuwa tayari imegundua msimbo kamili wa NameTag ndani ya app ya Meta tangu Januari 2026. Modeli tatu za AI zinazoendesha mfumo huu, moja ya kutambua nyuso, moja ya kuzikata, na moja ya kuzibadilisha kuwa data ya kibayolojia, zilikuwa tayari zimepakiwa kwenye simu za watumiaji. Wataalam wawili huru wa usalama waliotumwa na WIRED kuchunguza wakithibitisha: mfumo huu uko karibu sana kuwa tayari. Kipande kimoja au viwili tu vinabaki.
Cooper Quintin wa Electronic Frontier Foundation alisema wazi baada ya kuchunguza: “Kipengele hiki bado hakijawashwa kwa watumiaji lakini kinaonekana kiko karibu kabisa kuwa tayari. Licha ya sababu za kutosha kutofanya hivyo, Meta inaonekana kujenga uwezo wa kuwageuza wateja wake kuwa mashine ya ufuatiliaji iliyosambaa kila mahali.”
SOMA PIA: Pope Leo Aonya Dunia Kuhusu AI: “Binadamu Anaweza Kuwa Mtumwa wa Teknolojia Yake Mwenyewe”
Historia Ambayo Meta Ilijaribu Kuifuta
Hii si mara ya kwanza Meta kukabiliwa na shutuma kama hizi. Na kujua historia hiyo ndiyo muhimu zaidi.
Mwaka 2010, Facebook ilizindua mfumo wa kutambua nyuso katika picha, ikipendekeza majina ya watu wanaoonekana kwenye picha za watumiaji. Mfumo huo ulipanda haraka hadi watumiaji zaidi ya bilioni moja. Maswali ya kisheria yalianza mara moja, hasa Ulaya. Madai ya kukusanya data za kibayolojia bila idhini yalimkabili Zuckerberg kwa nguvu zote.
Mwaka 2019, Meta ililazimika kulipa dola bilioni 5 kwa makubaliano na Tume ya Biashara ya Shirikisho la Marekani, FTC, kwa kesi kubwa ya faragha iliyohusisha pia mfumo wa kutambua nyuso.
Mwaka 2021, Meta ilitangaza rasmi kwamba inasimamisha mfumo huo na kufuta faceprints za zaidi ya watumiaji bilioni moja. Kampuni ililipa dola milioni 650 kumaliza kesi ya madai ya Illinois na mwaka 2024 ilikubali kulipa dola bilioni 1.4 nyingine kumaliza kesi ya Texas.
Ulimwengu mzima uliamini kwamba Meta ilikuwa imesimama.
Haikuwa. Kama WIRED inavyoonyesha sasa, nia ya kurudi haikufa. Ilifichwa tu, ikingoja wakati unaofaa.
SOMA PIA: Samsung, AI Na Vita Vipya Vya Mishahara Kwa Wafanyakazi Wake
Unavaa Miwani. Lakini Nani Anakuangalia Kweli Kweli?
Hadithi yote ya NameTag inabeba uzito mkubwa wa kimaadili ambao hauwezi kupuuzwa.
Fikiria hali hii: unatembea sokoni. Mtu anakupita akiwa na Miwani ya Meta. Kamera ndogo iliyofichwa kwenye Miwani hiyo inakupiga picha. NameTag inatambua uso wako. Mtu huyo anapokea taarifa simu yake ikionyesha jina lako, au ukurasa wako wa Facebook, au taarifa nyingine yoyote iliyohifadhiwa kwenye database yake.
Hukuwa unajua. Hukutoa idhini. Hukuweza kukataa.
Joseph Jerome, aliyekuwa mtaalamu wa sera ya faragha ndani ya Meta Reality Labs mwenyewe, alisema ukweli ambao unatetemsha: “Sijui jinsi Meta inavyoweza kuzindua teknolojia kama hii kwa njia ya kuwajibika.”
Woodrow Hartzog, profesa wa sheria ya faragha Chuo Kikuu cha Boston, aliongeza: “Kadri mifumo hii inavyosambazwa, watu wanaanza kuona ufuatiliaji kama kitu cha kawaida. Na kadri wanavyoona kama kawaida, ndivyo wanavyoacha kuuliza kama ni sawa au si sawa. Hiyo ni saikolojia ya binadamu.”
Hilo ndilo hatari kubwa zaidi. Si mfumo yenyewe. Ni siku ambayo tutaacha kuuliza maswali.
SOMA PIA: OpenAI Kujaribu Matangazo Ndani Ya ChatGPT: Hatua Mpya Ya Kuongeza Mapato
Maswali Yanayoulizwa Mara Nyingi
NameTag ni nini hasa? NameTag ni mfumo wa siri wa kutambua nyuso ulioundwa na Meta kwa ajili ya Miwani yake ya Ray-Ban na Oakley. Unatumia kamera ya Miwani kutambua nyuso za watu, ukizibadilisha kuwa data ya kibayolojia na kuzitafuta kwenye database iliyohifadhiwa kwenye simu ya mvaaji.
Je, mfumo huu umewashwa tayari? Hapana. Hadi wakati wa kuchapishwa kwa makala hii, NameTag haujawashwa kwa watumiaji. Lakini modeli tatu za AI zinazouendesha tayari zimepakiwa kwenye simu za watumiaji wa app ya Meta AI.
App gani inahusika na NameTag? App ya Meta AI, ambayo inahitajika kutumia vipengele vikuu vya Miwani ya Ray-Ban na Oakley ya Meta. App hiyo imepakuliwa mara zaidi ya milioni 50 duniani.
Meta ililipa pesa ngapi kwa kesi za awali za kutambua nyuso? Meta ililipa dola milioni 650 kwa kesi ya Illinois mwaka 2021, dola bilioni 5 kwa FTC mwaka 2019, na dola bilioni 1.4 kwa kesi ya Texas mwaka 2024. Jumla inakaribia dola bilioni 7.
Je, watumiaji wanaweza kujilinda vipi? Kwa sasa, kwa kuwa mfumo haujawashwa, hatua za moja kwa moja hazipo. Wataalamu wa faragha wanashauri kufuatilia masasisho ya sera ya Meta kwa karibu na kuwa tayari kuhoji mara mfumo utakapozinduliwa rasmi.
Nini kitatokea sasa kisheria? Madai ya kisheria yanatarajiwa mara tu NameTag itakapozinduliwa rasmi, hasa kutoka majimbo ya Marekani kama Illinois na Texas ambayo yana sheria kali za data za kibayolojia. Shirika la ACLU na makundi mengine yamekwisha toa nia ya kupigana kisheria.
Makala Zinazohusiana:
- Pope Leo Aonya Dunia Kuhusu AI: “Binadamu Anaweza Kuwa Mtumwa wa Teknolojia Yake Mwenyewe”
- Samsung, AI Na Vita Vipya Vya Mishahara Kwa Wafanyakazi Wake
- OpenAI Kujaribu Matangazo Ndani Ya ChatGPT: Hatua Mpya Ya Kuongeza Mapato
- Microsoft Yazindua Enzi Mpya: Vifaa vya AI Bila Apps Wala Mfumo wa Kawaida
Vyanzo Vya Nje:
- WIRED: https://www.wired.com/story/meta-nametag-face-recognition-smart-glasses/
- Electronic Frontier Foundation: https://www.eff.org/
- ACLU Statement on Meta NameTag: https://www.aclu.org/
- Meta Newsroom: https://about.fb.com/news/
- Boston University Privacy Law Research: https://www.bu.edu/law/
No Comment! Be the first one.