Kumbuka kwa msomaji: Makala hii inazungumzia vita, vifo vya raia, na matumizi ya silaha. Habari zote zimethibitishwa na vyombo vya habari vya kimataifa vikiwemo NPR, Bloomberg, Democracy Now, na Arms Control Association.
Dondoo za Muhimu Kwenye Makala Hii
- Palantir ni kampuni ya AI iliyoundwa kwa fedha za CIA. Sasa inasaidia jeshi la Marekani, polisi, na serikali nyingi duniani kufuatilia na kushambulia malengo kwa kasi ambayo haijawahi kuonekana.
- Mfumo wake wa AI unaojulikana kama Maven Smart System ulisaidia jeshi la Marekani kushambulia malengo 13,000 Iran katika siku 38 tu za vita. Malengo 1,000 yalishambuliwa siku moja ya kwanza ya vita peke yake.
- Siku ya kwanza ya vita Iran, kombora la Marekani lilipiga shule ya wasichana mji wa Minab, likiua wasichana na wafanyakazi zaidi ya 165. Bado inachunguzwa kama Maven ilishiriki katika tukio hilo.
- Google ilikataa kufanya kazi katika mradi huu baada ya wafanyakazi 3,000 kupinga kwa barua rasmi. Palantir ilichukua mradi huo na kuufanya nguvu yake kuu ya biashara.
- Mkurugenzi Mtendaji wa Palantir Alex Karp amesema wazi kwamba silaha zake za programu ziko katika kila hali ya vita anayoijua.
Kama tunavyojadili katika makala yetu ya jinsi AI inavyobadilisha vita duniani, teknolojia hii ina athari za moja kwa moja kwa kila mtu, ikiwa ni pamoja na watu wa Afrika Mashariki.
Siku ya Februari 28, 2026, dunia iliamka na habari za kushangaza.
Jeshi la Marekani na Israel lilikuwa limeanza vita dhidi ya Iran. Ndani ya saa 24 za kwanza tu, malengo karibu 1,000 yalishambuliwa. Shambulio lote la Iraq mwaka 2003 lilikuwa na malengo karibu 500 siku ya kwanza. Marekani ilifanya mara mbili ya hivyo katika siku moja.
Jinsi hilo liliwezekana inahitaji jibu moja tu. AI. Na nyuma ya AI hiyo, kuna kampuni moja ambayo wengi hawajui jina lake. Kampuni ambayo haitangazi sana kazi yake hadharani. Kampuni ambayo mkurugenzi wake anasema wazi kwamba silaha zake za programu ziko katika kila hali ya vita anayoijua.
Inaitwa Palantir.
Hadithi yake ndiyo moja ya hadithi muhimu zaidi ambayo mtu yeyote anayeishi katika enzi hii ya AI anahitaji kuelewa.
Palantir Ni Nini Haswa
Palantir ni kampuni ya AI iliyozaliwa Washington DC mwaka 2003, miaka miwili baada ya shambulio la September 11.
Ilizaliwa kwa fedha za CIA. Ilizaliwa kwa madhumuni maalum. Ilianzishwa kusaidia serikali ya Marekani kufuatilia, kuchambua, na kutafsiri data kubwa ili kupata maadui wa nchi.
Palantir inachomoa kiasi kikubwa cha data inayokusanywa na serikali na makampuni. Algorithimu yake ya AI kisha inachanganya data hii yote katika seti moja kubwa ya data na kutafuta mifumo ambayo ni ngumu kuona kwa macho ya binadamu peke yake. Teknolojia hii imeundwa kwa madhumuni maalum ya kusaidia serikali kufuatilia na kuwalenga watu binafsi.
Ukitaka kuelewa Palantir kwa picha moja rahisi, fikiria hivi. Unachukua kila kitu kuhusu mtu mmoja, anakaa wapi, anapiga simu nani, anatumia pesa wapi, ana akaunti gani za mitandao ya kijamii, ana historia gani ya kusafiri, ana historia gani ya matibabu, na unaweka pamoja katika mfumo mmoja. Kisha AI inachambua mfumo huo na kusema kwamba mtu huyu ni tishio au kwamba mtu huyu yuko wapi sasa hivi kwa usahihi wa mita chache.
Hiyo ndiyo nguvu ya msingi ya Palantir.
Na nguvu hiyo inatumika kwa kila kitu, kuanzia kuwakamata wahamiaji haramu Marekani hadi kupanga mashambulio ya kijeshi Iran.
Kutoka CIA Hadi Uwanja wa Vita
Palantir haikuanza kama kampuni ya vita. Ilianza kama kampuni ya data.
Lakini njia kutoka kuchambua data hadi kupanga mashambulio ya makombora ni mfupi zaidi kuliko unavyofikiri.
Mwaka 2017, Pentagon ilianzisha mradi uliojulikana kama Project Maven. Mradi ulikuwa na lengo moja tu, kutumia AI kuchambua picha za ndege za drone na kutambua malengo ya kijeshi kwa kasi zaidi ya uwezo wa binadamu.
Google iliitwa kwanza. Ilikuwa na uwezo wa kiufundi. Ilikuwa na AI nzuri. Lakini kitu kimoja kilisimamisha ushirikiano huo kabla haujaanza. Wafanyakazi zaidi ya 3,000 wa Google walisaini barua ya kupinga kazi hiyo, wakisema kwamba wanaamini Google haipaswi kuwa katika biashara ya vita. Palantir ndipo ilichukua mradi huu na imeuendesha tangu wakati huo. Sourceability
Palantir haikuona tatizo lolote. Kwa Palantir, hii ilikuwa fursa ya biashara kubwa na fursa ya kuthibitisha nguvu ya teknolojia yake kwa njia ambayo hakuna mtu mwingine angeweza kufanya.
Kwa miaka mingi iliyofuata, Palantir iliunda, ilipanua, na iliendeleza kile ambacho leo kinaitwa Maven Smart System. Na mfumo huo ndio uliokuwa nyuma ya shambulio lote la Iran la 2026.
Kama tunavyoeleza katika makala yetu ya jinsi makampuni ya AI yanafanya maamuzi yanayoathiri maisha yetu, maamuzi ya biashara ya makampuni makubwa ya teknolojia yana athari za moja kwa moja kwa maisha ya binadamu duniani kote.
Maven Smart System: Akili Inayoamua Nani Anafariki
Ili kuelewa ukubwa wa hali hii, lazima uelewe jinsi Maven Smart System inavyofanya kazi.
Kama ilivyotumiwa Iran, Maven Smart System ya Palantir ilikuwa inakusanya taarifa kuhusu maeneo ya adui kutoka ishara za rada, picha za satellite na drone, mawasiliano ya kielektroniki, na vyanzo vingine na kuziunganisha katika picha moja ya pamoja ya uwanja wa vita. theweek
Kwa lugha ya kawaida, fikiria Google Earth ya vita. Ramani kubwa ya nchi nzima yenye vidokezo vyeupe ambavyo kila kimoja kinawakilisha lengo. Kila kidokezo kina kuratibu sahihi, urefu, na taarifa kamili kuhusu ni nini kipo hapo. AI inachambua data hii yote, inaelewa ni lengo gani ni muhimu zaidi, na inapendekeza mpangilio wa kushambulia.
Makamanda sasa wanaweza kutumia mfumo huu kuzalisha orodha za malengo kwa vigezo mbalimbali kama kituo cha rada, betri ya makombora, nodi ya mawasiliano, na makamanda wakubwa, na kuvipanga kwa umuhimu wa kimkakati. Mara lengo linapigwa, mfumo unaweza kukagua ripoti za tathmini ya uharibifu na kuzalisha orodha mpya za malengo kiotomatiki, yote ndani ya dakika chache. theweek
Cameron Stanley, Mkuu wa Digital na AI wa Pentagon, alisema wazi katika mkutano wa Palantir:
“Tumekwenda kutoka kutambua lengo hadi kuja na mkakati wa hatua hadi kutekeleza lengo hilo, yote kutoka mfumo mmoja. Hii ni mapinduzi.”
Operesheni Epic Fury ilitumia Maven Smart System ya Palantir kufanya misheni ya mashambulio katika uwanja wote wa vita, malengo 13,000 katika siku 38. Tech Insider
Malengo 13,000. Siku 38. Kwa wastani, malengo zaidi ya 340 kwa siku moja. Kasi hiyo iliwezekana kwa sababu moja tu. AI inafanya kazi ambayo hapo awali ilihitaji maelfu ya masaa ya kazi ya binadamu, ndani ya sekunde na dakika.
Siku ya Kwanza ya Vita na Shule ya Wasichana
Hapa ndipo hadithi inakuwa nzito sana.
Siku ya kwanza ya vita, kombora la Tomahawk la Marekani lilipiga shule ya msingi ya wasichana Shajareh Tayyebeh mji wa Minab kusini mwa Iran, likiua wasichana na wafanyakazi zaidi ya 165. Uchunguzi wa awali wa kijeshi ulipata kwamba shambulio hilo labda lilitokana na taarifa za kijeshi zilizopitwa na wakati. Laptop Outlet
Wasichana 165 na wafanyakazi walifariki. Wengi wao walikuwa watoto waliofika shuleni asubuhi hiyo kama siku nyingine yoyote ya kawaida.
Taarifa za kijeshi za Marekani zilishindwa kuonyesha kwamba eneo la shule, ambalo hapo awali lilikuwa sehemu ya kambi ya kijeshi, muda mrefu uliopita limebadilishwa na kutumika kwa madhumuni ya kiraia, na lilikuwa limeongezwa kwenye orodha ya malengo iliyozalishwa na AI bila usimamizi wa kutosha wa binadamu. theweek
Ukuta ulijengwa kati ya shule na kambi ya kijeshi miaka 13 iliyopita. Wasichana 170 walipelekwa na wazazi wao shuleni asubuhi hiyo. AI haikujua tofauti. Au kama ilijua, haikuwa imewekwa vizuri kugundua mabadiliko hayo.
Mmoja wa wataalamu wa vita wa kisasa alisema wazi kwamba kama ungekuwa ukiangalia picha za drone kutoka juu kwa nusu saa tu kabla ya shambulio, ungeona wasichana 170 wakipelekwa na wazazi wao. Hiyo ingetambuliwa mara moja kama lengo lisilo la kijeshi lenye matumizi ya wazi ya kiraia.
Bado inachunguzwa kama Maven ilishiriki katika tukio hilo.
Mkurugenzi Anayejivunia Kila Kitu
Hapa ndipo hadithi inafunua moyo wake wa kweli kabisa.
Alex Karp, Mkurugenzi Mtendaji wa Palantir, si mtu anayekimbia maswali magumu. Yeye anakabili maswali hayo kwa ujasiri na anajua wazi anachofanya.
Msaidizi mkuu wa Palantir Shyam Sankar amesema kwamba kazi ya Palantir kwa Pentagon ni Mradi wa Manhattan wa kizazi hiki, akirejelea programu ya Vita Vikuu vya Pili ambayo ilitengeneza mabomu ya atomiki yaliyodunguliwa Hiroshima na Nagasaki.
Karp mwenyewe hakuwahi kuficha nia zake. Alisema wazi katika mahojiano mengi kwamba silaha za programu za Palantir ziko katika kila hali ya vita anayoijua. Aliposemewa kuhusu Gaza alisema kwamba anajivunia kwamba Palantir inasaidia Israel kwa kila njia inayowezekana.
Karp mara kwa mara anaitetea Palantir inapokosowewa kwa kutoa zana zinazotumika kufuatilia wahamiaji na Wamarekani. Msaada wake wa wazi wa Israel baada ya shambulio la Oktoba 7 ulisababisha baadhi ya wafanyakazi kuacha kampuni. IDC
Mtu anayesimamia kampuni kubwa ya AI, mwenye akili ya hali ya juu, anajua anachofanya. Na anaamua kuendelea kufanya hivyo kwa sababu anaamini ni sahihi. Hilo ndilo linaloifanya Palantir kuwa hatari zaidi kuliko kampuni nyingine nyingi za AI.
Google Ilikataa na Palantir Ilikubali
Hadithi ya Google na Palantir inasema kitu muhimu sana kuhusu tofauti kati ya makampuni ya teknolojia na jinsi yanavyofikiria maadili.
Wafanyakazi 3,000 wa Google walisimama na kusema hawataki kampuni yao iwe katika biashara ya vita. Uamuzi huo uligharimu Google mkataba mkubwa wenye thamani ya mamilioni ya dola. Lakini wafanyakazi walisimama imara.
Palantir ilichukua fursa hiyo bila kusita. Na leo Maven Smart System ina akaunti zaidi ya 25,000 katika matumizi katika jeshi lote la Marekani katika kila amri ya kupigana na kila ukumbi wa kikanda.
Hilo linaonyesha kitu kimoja muhimu sana. Katika dunia ya AI ya leo, makampuni yanaweza kufanya maamuzi ambayo yanabadilisha jinsi vita zinavyopigwa, jinsi raia wanavyofuatiliwa, na jinsi nguvu inavyogawanywa duniani kote. Na maamuzi hayo yanafanywa si na serikali zilizochaguliwa kidemokrasia bali na makampuni yanayofanya biashara ya kujilipa.
Zaidi ya Vita: Palantir Iko Kila Mahali Maishani Mwako
Vita Iran ni sehemu moja tu ya hadithi ya Palantir. Na sehemu inayofuata inakugusa wewe moja kwa moja hata kama huko mbali na Iran.
Palantir inatumika na majeshi, vikosi vya polisi, benki, hospitali, na hata duka lako la karibu la dawa au mahali unapopendeza kula chakula cha haraka. Teknolojia hii imeundwa kusaidia serikali kufuatilia na kuwalenga watu binafsi.
Utekelezaji wa uhamiaji Marekani unatumia Palantir kuunganisha data ambayo inaweza kujumuisha anwani zinazojulikana, nambari za simu, rekodi za udereva, historia ya mkopo, historia ya uhamiaji, data ya afya, na uwepo kwenye mitandao ya kijamii yote mahali pamoja. Zana hizo zinatumika kuwakamata na kuwarudisha nyumbani wahamiaji wenye familia Marekani, wakati mwingine baada ya miaka mingi ya kuishi kwa amani.
Palantir pia imetoa mifumo kwa hospitali za Marekani. Kampuni ya hifadhi ya data inayosaidia kupanga mashambulio ya makombora pia inashikilia data yako ya matibabu. Makampuni ya biashara yanayotumia Palantir yanaweza kujumuisha maudhui ya ununuzi wako, historia ya mtandao wako, na tabia zako za kijamii katika mfumo mmoja wa kuchambua bila wewe kujua.
Kama tunavyoonya katika makala yetu ya je AI inasababisha ukichaa na uraibu na nani awajibike, tatizo la AI si tu la vita vya mbali. Ni tatizo la ndani kabisa la jinsi teknolojia inavyoingia maishani mwetu bila ruhusa wala uelewa wetu kamili.
Wafanyakazi Wanaopinga: Sauti Zinazopigana Kutoka Ndani
Hakuna hadithi kubwa bila watu wanaopinga. Na hadithi ya Palantir ina watu hao.
Baada ya vita Iran kuanza na picha za uharibifu kuanza kutiririka kwenye mitandao ya kijamii, makundi mengi yalianza kupiga kelele. Maandamano yalitokea nje ya ofisi ya Palantir Manhattan. Watu walibeba mabango. Walimwaga damu ya bandia nje ya mlango. Walipiga kelele majina ya waliokufa.
Mamia ya waandamanaji walishuka kwenye jengo la ofisi la Palantir lisilo na alama lolote huko Manhattan mwishoni mwa wiki. Waliandaa kusimamia mazishi ya ishara kabla ya kuandamana hadi ofisi za kampuni hiyo ya ufuatiliaji. CompuDevices
Na ndani ya Palantir mwenyewe, wafanyakazi fulani waliamua kuacha kazi zao. Baada ya vita Gaza kuonyesha jinsi teknolojia ya Palantir inavyotumika, wafanyakazi kadhaa waliondoka wakisema hawakuweza kuendelea kushiriki katika kazi inayohusisha uharibifu wa raia.
Hizi si sauti ndogo. Ni watu waliofanya kazi katika teknolojia, wanaojua jinsi mifumo inavyofanya kazi, na wanasimama kusema kwamba hii imekwenda mbali sana.
Swali Kubwa Ambalo Halijapata Jibu
Hapa ndipo hadithi inakubeba uzito wake mkubwa zaidi.
AI inaweza kuharakisha maamuzi ya vita. Hiyo ni ukweli wa kiufundi ambao haushindaniwi. Mfumo wa Maven unaweza kufanya kazi ambayo hapo awali ilihitaji masaa elfu za kazi ya binadamu ndani ya sekunde na dakika.
Lakini kasi ya maamuzi si sawa na usahihi wa maamuzi. Na maamuzi ya vita yanayokosea hayamaanishi kupoteza pesa au muda. Yanamaanisha kupoteza maisha.
Mtaalamu wa vita Craig Jones alieleza tatizo hili kwa uwazi mkubwa. Anasema kwamba unafupisha mzigo mkubwa wa kazi ya binadamu wa masaa maelfu hadi sekunde na dakika. Unafupisha mtiririko wa kazi na unaotomatisha maamuzi ya kutaja malengo yaliyofanywa na binadamu kwa njia ambazo zinafungua aina zote za maswali ya kisheria, ya kimaadili, na ya kisiasa.
Maswali hayo bado hayajapata majibu. Na wakati majibu yanangoja, watu wa kweli wanaendelea kulipa bei ya kweli.
Shule ya wasichana Minab. Watoto 165. Wazazi waliowapeleka shuleni asubuhi hiyo kama siku nyingine yoyote ya kawaida. AI haikujua. Au haikujali. Tofauti kati ya hizo mbili ndiyo swali zito ambalo teknolojia hii inahitaji kujibu kabla haijapanuka zaidi.
Hitimisho: Wakati wa Kuzungumza Ukweli Wazi
Palantir si kampuni mbaya peke yake kwa sababu watu wanaofanya kazi humo wana akili, wana ujuzi, na wengine wana nia njema.
Lakini nia njema haziokoi wasichana 165 waliokufa Minab.
Teknolojia yenye nguvu kubwa inayotumika kwa madhumuni makubwa bila udhibiti wa kutosha wa kisheria na wa kimaadili ni hatari sana. Na kampuni inayounda teknolojia hiyo huku mkurugenzi wake akijivunia kila mkataba wa kijeshi anaoupata ni kampuni ambayo ulimwengu unahitaji kuizungumza kwa uwazi zaidi kuliko inavyozungumzwa sasa.
AI itabadilisha vita. Hiyo imeshakuwa ukweli. Swali lililobaki si kama itabadilisha vita bali jinsi gani, na kwa bei ya nini, na kwa raia wa wapi.
Na kwa Afrika Mashariki, makala kama hii ina umuhimu zaidi ya burudani tu. Inabeba swali moja la msingi ambalo kila mtu anayetumia teknolojia leo anahitaji kujiuliza. Teknolojia unayoipenda na kuitegemea kila siku inatumika kwa nini mahali pengine ambako hujui?
Soma Pia
Je, AI Inasababisha Ukichaa na Uraibu? Sayansi Inasema Nini na Nani Awajibike?
Samsung Inakabiliwa Na Mgomo Mkubwa: AI Inagawanya Wenyewe
Mifumo Ya AI Inakula RAM Yote Duniani: Mgogoro Mkubwa Unaochoma Simu Na Kompyuta
Makosa Makubwa Zaidi Ya Teknolojia Yaliyowahi Kugharimu Mabilioni Ya Dola Duniani
Afrika Ina Watumiaji Milioni 646 Wa Internet: Je, Wewe Unafaidika Vipi?
Vyanzo Vya Nje
What is Palantir? And Why is This Corporation So Dangerous?: American Friends Service Committee
AI Plays Major Role in the War on Iran: Arms Control Association
Operation Epic Fury: Maven Usage Surged for Strikes on Iran: Breaking Defense
America’s First AI-Fueled War is Unfolding Right Now in Iran: NPR
Protesters Stage Unsettling Demonstration in Front of Palantir’s Office: Futurism
Trump Praises Palantir as Stock Has Worst Week: CNBC
No Comment! Be the first one.