Simu iko mfukoni, mezani wakati wa chakula, kitandani kabla ya kulala na mara nyingi mkononi wakati mtu mwingine anazungumza nasi. Kifaa hiki ambacho kilianza kama njia ya kupiga simu na kutuma ujumbe sasa kimekuwa sehemu ya maisha ya familia. Tunatafuta habari, tunafanya kazi, tunatazama video, tunazungumza na watu wengine na hata kujenga mahusiano kupitia screen hiyo hiyo.
Lakini kuna mabadiliko mengine yanayotokea taratibu bila kuonekana. Watu wawili wanaweza kukaa kwenye sofa moja kwa dakika 30 bila kuzungumza, kila mmoja akiwa ndani ya simu yake. Mzazi anaweza kuwa nyumbani na mtoto wake lakini mawazo yake yako kwenye WhatsApp. Mpenzi anaweza kuona mtu aliyempenda akipenda picha ya mtu mwingine Instagram na kuanza kujiuliza maswali ambayo hayangekuwepo kabla ya mitandao ya kijamii. Teknolojia haijaondoa mahusiano. Imeingia katikati yake.
Simu Imeingia Kati ya Watu Wanaopendana
Tatizo mara nyingi si kwamba mtu anatumia simu. Tatizo linaanza pale simu inapochukua nafasi ya mtu aliye mbele yake. Watafiti hutumia neno “phubbing” kuelezea hali ya kumpuuza mtu kwa sababu ya kuendelea kutumia simu. Tafiti kadhaa zimehusisha tabia hii na kuridhika kwa kiwango cha chini katika mahusiano. Utafiti uliochapishwa katika jarida la Computers in Human Behavior uligundua kuwa mtu anapohisi kupuuzwa kwa sababu mwenza wake yuko kwenye simu, anaweza kuhisi kutengwa, kuona mwenza wake hamjali na kuhisi ukaribu wa kimapenzi unapungua. (DOI)
Hii ndiyo sehemu ambayo simu inaweza kubadilisha uhusiano bila mtu kugundua. Mnapokuwa mnakula pamoja, mmoja anaingia WhatsApp. Mwingine anaanza kuangalia Instagram. Mazungumzo yanakatika. Baada ya muda, hali hiyo inakuwa kawaida. Si lazima kuwe na ugomvi mkubwa. Wakati mwingine kinachopungua ni vitu vidogo: kusikilizana, kuulizana siku imekwendaje, kucheka pamoja au kugundua kwamba mwenzako ana jambo linalomsumbua. Utafiti mwingine wa watu walio kwenye mahusiano uliona kwamba athari ya matumizi haya haielezwi zaidi na wivu au ugomvi wa simu, bali hisia ya kutengwa, kupungua kwa mwitikio wa mwenza na kupungua kwa ukaribu. (DOI) Kwa maneno mengine, simu inaweza isiivunje ndoa moja kwa moja. Inaweza tu kuanza kuchukua zile dakika ndogo ambazo ndoa inahitaji ili ibaki kuwa na ukaribu.
WhatsApp na Mitandao ya Kijamii Vimebadilisha Maana ya Kuaminiana
Zamani, mtu angeweza kukosa majibu kwa saa kadhaa na maisha yakaendelea. Leo, ujumbe unaweza kuonekana umefika. Mtu akaonekana “online”. Ujumbe mwingine ukaonekana umeonekana lakini haujajibiwa. Hapo ndipo teknolojia inapoanza kuingia kwenye eneo nyeti zaidi la mahusiano: kuaminiana.
Mitandao ya kijamii imeongeza njia ambazo wapenzi wanaweza kuwasiliana, kuonyesha mapenzi na kushirikiana maisha yao. Lakini pia imeongeza vitu vya kuchunguza: likes, comments, followers, picha, “last seen” na mawasiliano ambayo mwenza mwingine haoni. Utafiti wa mwaka 2025 uliofuatilia vijana 322 walio kwenye mahusiano kwa kipindi cha miaka miwili ulipata uhusiano kati ya wivu unaochochewa na mitandao ya kijamii, kumfuatilia mwenza kidijitali na kuridhika kwa kiwango cha chini katika uhusiano baadaye. (DOI)
Hii haimaanishi kwamba Instagram au WhatsApp husababisha moja kwa moja kuvunjika kwa mahusiano. Lakini imebadilisha mazingira ambayo watu wanajenga uaminifu. Leo, mtu anaweza kuanza uhusiano bila kuwa na sababu yoyote ya kumtilia shaka mwenza wake, lakini taarifa nyingi zinazopatikana kwenye simu zinaweza kumfanya aanze kutafuta majibu kwa mambo ambayo zamani yasingeonekana. Na wakati mwingine, kutafuta majibu huko ndiko kunakounda tatizo lenyewe.
Watoto Wanaona Simu Kabla Hawajaelewa Inavyotutawala
Mabadiliko haya hayaishii kwa wapenzi na wanandoa. Yanaingia pia kwenye familia. Mzazi anaweza kuwa amekaa karibu na mtoto lakini akawa anajibu ujumbe, kusoma habari au kuangalia video. Mtoto anazungumza, mzazi anasema “subiri kidogo”, macho yakiwa bado kwenye screen. Utafiti unaochunguza matumizi ya simu za wazazi ulionyesha kuwa matumizi ya simu wakati wa mwingiliano na watoto yanaweza kupunguza mwitikio wa mzazi kwa ishara za mtoto na kuathiri ubora wa mawasiliano kati yao. (ScienceDirect)
Hapa kuna jambo muhimu: tatizo si simu yenyewe. Simu inaweza kumsaidia mzazi kufanya kazi, kuwasiliana na ndugu, kutafuta taarifa za shule au hata kumsaidia mtoto kujifunza. Tatizo ni pale kifaa kinapokuwa kinashindana mara kwa mara na mtoto kwa ajili ya umakini wa mzazi. Na watoto hujifunza kile wanachokiona. Mtoto anayekulia katika familia ambayo kila mtu yuko kwenye simu anaweza kuanza kuona hilo kama namna ya kawaida ya kuwa pamoja. Familia iko chumba kimoja. Lakini kila mtu yuko sehemu tofauti.
Teknolojia Imebadilisha Pia Namna Tunavyokuwa Karibu
Kuna upande mwingine wa story hii ambao ni rahisi kuusahau. Teknolojia haijawa tu tatizo kwenye mahusiano. Imeleta pia njia ambazo watu wengi wasingeweza kuwa nazo zamani. Mpenzi aliye mbali anaweza kuzungumza na mwenza wake kila siku. Baba au mama anayefanya kazi mbali na nyumbani anaweza kuwaona watoto kupitia video call. Familia iliyotawanyika katika miji au nchi tofauti inaweza kuendelea kushirikiana picha, habari na matukio ya kila siku.
Kwa hiyo swali si kama teknolojia ni nzuri au mbaya kwa mahusiano. Swali ni nafasi gani tumeipa. Utafiti mmoja kuhusu matumizi ya simu kati ya wapenzi ulionyesha pia kwamba kumshirikisha mwenza kuhusu unachofanya kwenye simu kunaweza kupunguza hisia za kutengwa na kusaidia kuhifadhi mwitikio na ukaribu. (DOI) Hiyo inaweza kuwa tofauti kubwa kati ya kutumia simu pamoja na kutumia simu dhidi ya mtu mwingine.
Mkiwa mnaangalia picha pamoja, mnatuma video kwa kila mmoja au mnaongea kupitia simu, teknolojia inakuwa daraja. Lakini mtu anapozungumza na wewe huku macho yako yako kwenye screen, teknolojia inaweza kuwa ukuta.
Mwisho Wa Mahusiano Ya Kisasa Unaweza Kuonekana Kwenye Screen Ndogo
Simu janja haijabadilisha tu namna tunavyowasiliana. Imebadilisha matarajio yetu kuhusu upatikanaji wa mtu. Tunatarajia majibu ya haraka. Tunataka kujua mtu yuko wapi. Tunaona maisha ya watu wengine kila siku. Tunalinganisha mahusiano yetu na yale tunayoyaona mtandaoni. Na wakati mwingine tunatumia simu kutafuta ukaribu huku mtu tunayemhitaji akiwa amekaa mita moja tu kutoka kwetu.
Hapo ndipo changamoto halisi ilipo. Teknolojia itaendelea kuwa sehemu ya ndoa, mahusiano na familia. Hakuna kurudi kwenye dunia ambayo haikuwa na WhatsApp, Instagram au simu janja. Lakini bado tunaweza kuamua kama simu itakuwa kitu kinachotusaidia kuwa karibu au kitu kinachotufanya tuwe pamoja bila kuwa pamoja. Kwa sababu mwisho wa siku, simu inaweza kutuunganisha na mtu aliye upande mwingine wa dunia. Lakini ukaribu na mtu aliyekaa pembeni yetu bado unahitaji kitu ambacho teknolojia haiwezi kufanya kwa niaba yetu: kumwangalia, kumsikiliza na kumpa muda wetu.
Soma Pia
- Je, Vifaa Vipya vya Teknolojia Vinapuuza Faragha Sana?
- Benki Zatoa Onyo Juu Ya AI Inayoweza Kununua Kwa Niaba Yako
- Mfululizo wa Matukio Yenye Wasiwasi na Siku Kumi Zilizobadilisha AI
Vyanzo
- Computers in Human Behavior — Partner phubbing na kuridhika katika mahusiano
- Journal of Marital and Family Therapy — Social media jealousy na electronic partner surveillance
- PubMed — Meta-analysis ya partner phubbing
- ScienceDirect — Matumizi ya simu za wazazi na mwingiliano na watoto
No Comment! Be the first one.